Η ιστορία του Καραγκιόζη.


Ο αγαπημένος μας Καραγκιόζης,στενά συνδεδεμένος με τα παιδικά μας χρόνια ,που νοσταλγικά παρακολουθούμε και σήμερα μαζί με τα παιδιά μας.

Πολλοί υποστηρίζουν οτι η καταγωγή του είναι μωαμεθανική και ξεκίνησε τον 16ο αιώνα περίπου,στην Τουρκία.

Υπάρχουν δυο εκδοχές: η μια με τον Γ.Μαυρομάτη από την Ύδρα,που ήρθε  από την Κίνα στην Πόλη ,προσαρμόζοντας το θέατρο σκιών στην  οθωμανική παράδοση αλλάζοντας και το όνομά του
(Καραγκιόζης είναι ο μαυρομάτης στα τούρκικα).
Η άλλη εκδοχή είναι ο θρύλος του Καραγκιόζη,ως υπαρκτό πρόσωπο Έλληνας αρχιμάστορας που μαζί με τον επιστάτη Χατζηαβάτη ανέλαβαν την κατασκευή τζαμιού- αλλού λένε σαράι- για τον πασά.
Ο Καραγκιόζης (που είχε μυαλό πρωτομάστορα),έλεγε συνέχεια αστεία πειράζοντας το Χατζηαβάτη ,δίνοντας απολαυστική παράσταση γέλιου κάθε μέρα στους υπόλοιπους εργάτες.
Όταν ο πασάς ρώτησε γιατί καθυστερεί η κατασκευή ,ο Χατζηαβάτης έριξε το φταίξιμο στα αστεία του Καραγκιόζη.
Αποτέλεσμα η άδικη θανάτωσή του,ο ξεσηκωμός των εργατών κι η ασθένεια του πασά,από το άδικο που έκανε.
Αλλού αναφέρεται οτι θανατώθηκαν και οι δυο,δηλ.και ο Χατζηβάτης κι ότι στην Προύσα  υπάρχει μνημείο στο όνομα των δυο ηρώων που έφτιαξε ο πασάς για να κατευνάσει το εξαγριωμένο πλήθος  κι απέδωσε τιμές στο φτωχό μάστορα.
Στην εκδοχή που θέλει ζωντανό τον Χατζηαβάτη,για να απαλλάξει τον πασά από τις τύψεις του,έφτιαξε την χάρτινη φιγούρα του Καραγκιόζη κι έδωσε παράσταση,πίσω από τεντωμένο  πανί.
Του άρεσε τόσο λένε(στον  πασά),που του έδωσε την άδεια να δίνει παραστάσεις όπου θέλει.
Έτσι ο Καραγκιόζης παιζόταν σε ελληνική και τούρκικη γλώσσα ,(μόνο για άντρες στην Τουρκία) με χυδαίο περιεχόμενο ,ως παράσταση ενηλίκων,ενώ αργότερα στην Ελλάδα,απέκτησε οικογενειακό χαρακτήρα.
Επίσης άλλοι υποστηρίζουν οτι έχει καταγωγή στην Κίνα αφού είχαν τη συνήθεια το 1000 μ.Χ. περίπου οι ένοικοι να καλύπτουν τα παράθυρα με χαρτόνι,προσφέροντας θέαμα στους περαστικούς,με τις σκιές τους.
Τότε,η ευνοουμένη του αυτοκράτορα πέθανε ,για να τον παρηγορήσουν,έφτιαξαν τη χάρτινη φιγούρα της,πάνω σε φωτισμένο πανί,αναπαριστώντας την με τέτοιο τρόπο ,κάνοντας λίγότερο αισθητό το κενό της απουσία της.

Το θέατρο σκιών όμως σύμφωνα με μελέτες έχει βαθύτερες ρίζες,στην αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια,όπου ο μύστης( χωρίς να φαίνεται ο ίδιος) διαδραμάτιζε τα δρώμενα ή λεγόμενα  πίσω από ένα προπέτασμα φωτισμένο από λυχνάρια.
Αργότερα το μυστηριακό θέατρο(«απόγονος’ των Ελευσινίων μυστηρίων)που άκμασε κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους στη Μ.Ανατολή,με το θέατρο σκιών .
Εκεί λοιπόν ο σουλτάνος είδε μια παράσταση,εντυπωσιάστηκε και πλήρωσε για να γίνει ο Καραγκιόζης συμπατριώτης του,φέρνοντας στη χώρα του τους καλύτερους καραγκιοζοπαίχτες.
Επομένως το θέατρο σκιών με την ,πάροδο του χρόνου,ξαναγύρισε στη γενέτειρά του με τη μορφή του γνωστού μας Καραγκιόζη που από το 1900 και μετά απέκτησε ελληνικό χαρακτήρα,υιοθετώντας   κι έναν  νέο ήρωα ,»εισαγωγή » από κάθε  καραγκιοζοπαίιχτη.
Ο Καραγκιόζης λοιπόν φτωχός,πονηρός,τεμπέλης,ετοιμόλογος πάντα, ανακατεύεται και καταπιάνεται με όλα και στο τέλος(όχι πάντα) …τον ξυλοφορτώνουν επειδή χώνει τη μύτη του παντού …
Πολύ φτωχός,πάντα ξυπόλητος με τρία αγόρια ,την Αγλαΐα σύζυγο που μένει σε μια παράγκα απέναντι από το σαράι.
Άσπονδος φίλος του ο Χατζηαβάτης,κόλακας,τελάλης ,που πάντα έχει καλές σχέσεις με τον πασά,την εξουσία γενικότερα,προς ώφελός του.
Τα παιδιά του ο Κολλητήρης,ο Μυρικόκος και ο…Κοπρίτης,με απίστευτες ατάκες  στα πλαίσια συζήτησης πατέρα και παιδιών…

Οι  «πλάτες» του ο Μπάρμπα – Γιώργος,ένας ψηλός βλάχος που πάντα δέρνει αυτούς που τολμούν και τα βάζουν με τον ανηψιό του.
Ο Σιορ- Διονύσιος ,Ζακυνθινός με την χαρακτηριστική προφορά των Επτανήσιων.
Ο Βεζύρης,ο Αγάς ,αντιπρόσωποι της τότε εξουσίας…
ο Μορφονιός με τη μεγάλη μύτη.
Ο Εβραίος που πολλοί χαρακτήρισαν την κίνησή του ειρωνική αλλά είναι μια κίνηση που κάνουν στο τέλος της προσευχής τους.

Ο Σταύρακας ο βαρύς μάγκας,ο Βεληγκέκας και τόσοι άλλοι…
Ο Καραγκιόζης ανάλογα με κάθε πολίτευμα προσαρμόζεται,αποτελώντας μια ασφαλή μορφή  σάτιρας  της εξουσίας αλλά και διαφόρων προβλημάτων.
Σήμερα ο Καραγκιόζης θεωρείται παιδική παράσταση,έχοντας χάσει τη δύναμή του να καυτηριάζει την κατά καιρούς εξουσία (ενσωματωμένος με την παράδοση ήταν αδύνατο να τον πολεμήσουν οι θιγμένοι),χαρίζοντας άφθονο γέλιο.
Χαρακτηρίζοντας κάποιον Καραγκιόζη τον θεωρούμε γελοίο,κάτι που ουδέποτε ο Καραγκιόζης υπήρξε.
Οι αθάνατες  ατάκες του,το δικαιολογημένο άχτι του για το Χατζαβάτη,η στάση ζωής του,καταλήγοντας στην » υποβαθμισή» του σε θέατρο για παιδιά.

Πόσο επίκαιρος είναι ο Καραγκιόζης σήμερα ως χαρακτήρας;

Συνοπτικά το θέατρο σκιών του Καραγκιόζη είναι διαχρονικό ,πλεγμένο με την ελληνική παράδοση και οι ρίζες του καταλήγουν στην αρχαία Ελλάδα.
Τις πληροφορίες βρήκα στο : 1)  http://www.karagiozismuseum.gr/genisi/index.htm

 

Advertisements
By Ξηρομερίτισσα Posted in AΡΘΡΑ

4 comments on “Η ιστορία του Καραγκιόζη.

    • Άνετα, πολλές πληροφορίες πήρα από τον σύνδεσμο που γράφω στο τέλος,μήπως χρειαστεί να το αναφέρεις;Απο μένα πάντως ελεύθερα,θα χαρώ αν σου φανεί χρήσιμη (η ανάρτηση μου).

    • Καλησπέρα Δελφινάκι μου,τώρα είδα το σχόλιο σου,μόλις άνοιξα το blog (…έχω και δουλειές ),χαίρομαι που θα το δημοσιεύσεις αλλά να ξέρεις πως εγώ δεν κάνω αναδημοσιεύσεις από άλλα blog (ενημερωτικά στο λέω).

Εσείς τι λέτε σχετικά με αυτό;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s